İnternational Press Center
012 537 16 13; 050 245 94 94
BEYNƏLXALQ
MƏTBUAT MƏRKƏZİ
 

XƏBƏR LENTİ

15 OKTYABR
13:00 Ronaldodan 700-cü qol
12:47 “Maşın“ın finalçıları bəlli oldu
12:39 Depressiya Altsheymer riskini ikiqat artırır
12:29 Ədviyyatların müalicəvi xüsusiyyətləri
12:14 “Avro–2020”: Ukrayna Portuqaliyanı, İngiltərə isə Bolqarıstanı məğlub edib
14 OKTYABR
18:00 Üz üçün 5 ən yaxşı maska
17:44 Saturn planetinin yaşamaq üçün əlverişli olması şansı artır
17:33 Astronomlar nəhəng planet kəşf etdi
17:24 Ağardıcı düyü maskası
17:14 Qırışlara qarşı 3 effektli maska
17:05 Qədim yeraltı qitələrin sirri açıldı
17:00 Dərin qırışlar üçün maska
16:47 Saçlar üçün yumurta maskası
16:39 Bədən üçün skrab
16:23 Təmiz və parlaq dəri üçün maska
16:13 Millimizlə oyunu buraxacaq - Uels yığmasında itki
16:00 Azərbaycanlı aparcının estetiksiz arxiv fotosu yayıldı
15:48 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
15:35 Sağlam arıqlamağın SİRRİ AÇILDI
15:25 Yığmamızın rəqibi Paraqvayla heç-heçə etdi
15:12 Bədii və aerobika gimnastlarının yarış həyəcanı başa çatıb
15:00 Bubon nədir ?
14:49 Salyanda güllə atıcılığı üzrə Azərbaycan kuboku yarışları təşkil olunacaq
14:39 Payızın ən faydalı meyvələrində biri - Kimlər bol FEYXOA yeməlidir?
14:25 “Altın Kelebek”in azərbaycanlı namizədləri - Röya yenə gedir
14:11 “Avro 2020”: Bu gün səkkizinci tur çərçivəsində daha yeddi qarşılaşma keçiriləcək
14:00 Modapərəstlərin qəlbini fəth edən payız dəbi
13:49 Veteran güləşçilərimiz dünya çempionatında uğurla çıxış ediblər
13:38 Şahmatçılarımız “FIDE Grand Swiss 2019” turnirinin beşinci turunda mübarizə aparacaqlar
13:24 Şəkidə arxeoloji qazıntılar zamanı dronlardan istifadə olunub
13:13 Quru göz sindromu nədir və necə müalicə olunur
13:00 Miri Yusif xanımını klipinə çəkdi
12:48 “Maşın”da ikinci dəfə qaldı, sözünün üstündə durdu
12:31 Südəmər uşaqlarda qaşınma
12:21 Patoloji reflekslər
12:11 Hansı çörək faydalıdır: ağ, yoxsa qara?
10:27 Günün qoroskopu
10:15 Dünya birjalarında neftin qiyməti ucuzlaşıb
10:05 Atəşkəs pozulub
12 OKTYABR
13:00 Fransa millisində ciddi itki

TOP 5

1 Qanda şəkərin hansı göstəricisi diabet diaqnozudur? (85330)
2 PRESS-ANONS (34721)
3 Qız uşaqları üçün saç düzümləri - FOTO (31282)
4 Banan qabığı təbii məlhəmdir (29398)
5 Tüpürcək vəzi iltihabı və müalicəsi (28646)
Ölçünün yaranması haqqında
Tarix: 30.08 | Saat: 16:27 | E-mail | Çapa göndər

Ölçünün yaranışı haqqında çox az məlumatımız var. Onlar çox qədimdə yaranıblar. Birinci məktub yazma qaydası Mesopotamiyada tapılıb və özündə birinci ölçü vahidini əks etdirir.
Xətkeşlə tərəzi daşını təsvir edənlərin adları bizlərə çatmadı və heç kim ilk ölçü vahidinin hansı xalq tərəfindən yarandığını dəqiq deyə bilməz. Ölçü vahidinin yaranışı haqqında hələ dəqiq məlumatı əldə etmək üçün əsrlərin dərinliyinə səyahət edəcəyik.
Çox güman ki, insanlar əvvəlcə məsafəni qiymətləndirməyə başlayıb, amma bunun üçün dəqiq məsafə ölçüsü olmayıb. Bu cür məsafəni ölçə bilməyən tək-tük sadə adamlar bəzi yerlərdə bizim bu günümüzə qədər də qalıblar. Hindular (Amerikanın ilk yerli tayfalarına verilən ad) və başqa millətlərdə məsafəni gündüzün keçidiylə ölçürdülər. Finlərin ölçü vahidi “penikuluma” idi. Bu məsafə təxminən 10 km-ə bərabər idi. Bu məsafədə qədim suomi-ovçuları itlərin hürməsini eşidirdilər. Tibetlilərdə məsafə ilə müəyyən edilən yol ölçüsü dəbdə idi. Bu məsafəni qət etdikdə içilməsi mümkün olan bir fincan qaynar çay soyumalıydı. Bu da ölçünün bir növü idi.
Yavaş-yavaş (150-200 min il ərzində) insanlar yaşadıqları torpağı öyrənmişlər. Tədricən ovçular tayfası heyvandarlığa keçdi, yığıcılar əkinçiyə çevrildi. Sənətkarlar görünməyə başladı. Ox atmaq üçün daha dəqiq ölçüyə zərurilik yarandı.
Daşma zamanı çayların lili torpağı gübrələdiyi üçün onların ətraflarında ən qədim əkinçilik mədəniyyəti yaradılmışdır. Dəclə, Fərat, Nil, Xuanxe və Qanq çaylarının vadilərində yüksək məhsuldarlıq əhalinin bir hissəsini kənd təsərrüfatı işlərindən azad etdi və başqa peşələrlə məşğul olmağa imkan yaratdı. Öz məhsulunu hesablamaq üçün əkinçiyə ölçü tutumu lazım idi. Suvarma kanallarını və əkin ərazisini ölçmək üçün, daşqın sularının səviyyəsini qeyd etmək üçün uzunluq ölçüsü vacib idi. Peşəkarlar ölçü vahidinə ehtiyaclıydılar. Tənasübü bilmədən toxumaq, ölçünü bilmədən dəmiri əritmək, tikinti işi ilə məşğul olmaq mümkün deyildi. Ölçü vahidinin nə vaxt ixtira olunmasını təsvir etmək çətin olsa da, onun necə yaranışı bizim bu günümüzə qədər davam edir. Evdə hazırlanan peçenyenin üsulu: 2 yumurta, bir stəkan şəkər tozu, 200 qram marqarin, 8 xörək qaşığı un, çay qaşığının dörddə bir hissəsi qədər çay sodası. Bu ölçü vahidləri şirniyyat hazırlayan evdar qadınlara aydındır. Bir stəkan, xörək qaşığı, çay qaşığı. Tək marqarin qram ölçüsündədir. Bu da millilitr və qramın hakim olduğu əsrdə. Görünür ki, qədim zamanda məişətdə rahat və xüsusi ölçü alətləri tələb etməyən əldəqayırma ölçü vahidi olmuşdu. Ölçü vahidləri o qədər sadə idilər ki, əsrlərdən keçib, indi də düşünmədən onlardan istifadə edirik. İndi də əşyanın ölçüsünü dəqiq bilmək üçün, yaxınlıqda metrə yoxdursa, biz əl barmaqlarımızı geniş açmaqla müəyyənləşdiririk. Bu zaman baş barmaqla orta barmağı geniş araladıqda arasındakı məsafə qədim ölçüylə “beş” olur. Evdar qadınlar yağlı ət aldıqları zaman deyirlər: “Piyi üç barmaq qalınlıqda idi”. “Barmaq” qədim ölçü vahididir. Balıqçı heç vaxt deməz ki, 350 mm uzunluqda balıq tutdum. O, balığın ölçüsünü əl vasitəsi ilə göstərir. Yəni bir əli dirsəkdən aşağı, digər əli aşağı-yuxarı aparmaqla müəyyən edilir. Ölçü sərhəddi dirsəyə qədərdir. “Dirsək” qədim ölçü vahididir.
Müasir zamanda da qədim çinlilərin, romalıların etdikləri kimi məsafəni ayaqları bir-birinin üzərində cütləyərək ölçürdülər. Beləliklə ölçü vahidi yarananda insanlara əl, barmaq, addımın uzunluğu, geniş açılmış əl barmaqlarının arasındakı məsafə və pəncə köməklik edirdi. Orta və qədim əsrlərdə bunların içində “dirsək” ən yaxşı ölçü hesab edilirdi. Uzun müddət bu ölçü Aralıq dənizi ölkələrində: Misir, Vavilon, Qədim Yunan, Roma, Kiçik Asiyada və Yaxın Şərqdə əsas ölçü vahidi kimi sayılırdı. Sonradan bu ölçü vahidinin dövlətlərə səyahəti başlandı: bu ölçü ticarət əlaqəsi olan əzəmətli dövlət olan Vizantiyada, Qərbi Avropada və Rusiyada da uyğunlaşdı, ərəb dünyasını fəth etdi, Atlantidanı üzüb, Latın Amerikasında məskunlaşdı.
portal.azertag.az

Xəbər 134 dəfə oxundu



 

Bölməyə aid digər xəbərlər

14.10.2019
Saturn planetinin yaşamaq üçün əlverişli olması şansı artır
14.10.2019
Astronomlar nəhəng planet kəşf etdi
14.10.2019
Qədim yeraltı qitələrin sirri açıldı
14.10.2019
Şəkidə arxeoloji qazıntılar zamanı dronlardan istifadə olunub
12.10.2019
NASA orbitə yeni peyk buraxdı - Yerin ion təbəqəsini tədqiq edəcək


Şərh əlavə olunmayıb

 

PRESS-ANONS

15 OKTYABR
14:00 PRESS-ANONS
15 Oktyabr Anons 2019
Layihənin adı:Mətbuatda, sosial mediada milli-mənəvi dəyərlərin və etik normaların qorunmasına dair təşəbbüslərin dəstəklənməsi
Sakinlərin İcra hakimiyyətləri ilə bağlı məlumatlılıq səviyyələri yetərli deyil
05 İYUL  |   12:00
Dövlət qurumlarının internet resursları vətəndaşlara necə xidmət göstərir?
06 İYUN  |   17:08
Yerli icra hakimiyyətlərinin saytları necə işləyir?
31 MAY  |   16:00

SAĞLAMLIQ

Depressiya Altsheymer riskini ikiqat artırır
15 OKTYABR  |   12:39
Ədviyyatların müalicəvi xüsusiyyətləri
15 OKTYABR  |   12:29

Fotogalereya

Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA

QADIN SAATI

Üz üçün 5 ən yaxşı maska
14 OKTYABR  |   18:00
Ağardıcı düyü maskası
14 OKTYABR  |   17:24

ON-LINE MÜRACƏT

Videogalereya

Gülməli maşın şəkilləri - video Plastik qablardan möhtəşəm əl işləri  - video Gözlər haqqında maraqlı faktlar - video Ən gülməli uşaqlar - video

Sorğu

Dünyaca məşhur əsərlərdən hansını oxumusunuz?
Ovod - Etel Lilian Voyniç
Cinayət və cəza - Fyodor Mixayloviç Dostoyevski
Hərb və Sülh - Lev Tolstoy
Martin Eden - Cek London
Hamlet - Uilyam Şekspir

  Nəticələr!    İştirak edənlər: 1362

Arxiv

© Copyright 2013 Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzi
AZ1073,Bakı,Yasamal,Mətbuat,23
Telefon: (+994 12) 537-16-13;  Faks:(+994 12) 510-39-46
Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir. Designed by inetlab.info