İnternational Press Center
012 537 16 13; 050 245 94 94
BEYNƏLXALQ
MƏTBUAT MƏRKƏZİ
 

XƏBƏR LENTİ

23 SENTYABR
10:28 Günün qoroskopu
10:16 Dünya birjalarında neftin qiyməti bahalaşıb
10:06 Atəşkəs pozulub
21 SENTYABR
13:00 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
12:47 Bu meyvə maskaları üzünüzün dərisini canlı və parlaq edəcək
12:35 Üzünüzdəki qara nöqtələri bu 3 üsulla yox edin
12:24 Razyananın faydalı xüsusiyyətləri
12:15 Şüyüdün faydaları
12:00 Saçlarımız niyə tökülür? - 11 SƏBƏB
11:43 Əməkdar artist mülklərinin sayını açıqladı
11:35 6 minillik tarixi olan artefakt tapıldı
11:25 Azərbaycanlı məşhur yeni doğulan körpəsini EFİRƏ GƏTİRDİ
11:14 Çin, Ayın səthində olan cisimlərin şəklini paylaşdı
10:28 Günün qoroskopu
10:16 Dünya birjalarında neftin qiyməti ucuzlaşır
10:07 Atəşkəs pozulub
20 SENTYABR
18:00 Gimnastımız Yay Olimpiya Oyunlarına lisenziya qazandı
17:45 Yunanıstanın Krit adası
17:35 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
17:24 Keyta qayıtdı
17:14 Dəvə hörümçəyi
17:00 Hündürboy görünmək üçün bunları edin
16:47 Saçlarınız tökülür və tez yağlanırsa bu maskanı mütləq edin
16:39 Dərini ağardan maskalar
16:28 Saçları tez uzadan və gurlaşdıran xardal maskası
16:16 Saçlarınız tez yağlanırsa...
16:00 Saç üçün yumurtalı maskalar
15:49 “Düdelanj“dan ilk
15:38 ÇL-də həftənin ən yaxşı oyunçusu - 19 yaşı var
15:24 Son 4 sərbəst güləşçimizin rəqibi müəyyənləşdi - Dünya çempionatı
15:11 Əllərdəki qırışlara son qoyacaq maska
15:00 Ev şəraitində üzünüzə belə qulluq edin
14:46 Xardalın müalicəvi xüsusiyyətləri
14:32 Zəfəranın faydaları
14:24 Qaraqınıq bitkisinin faydaları
14:12 İspanağın bilmədiyiniz faydaları
14:00 Moruq – sağlamlıq üçün 5 resept
13:47 Nailə İslamzadənin aparacağı veriliş bəlli olub
13:36 “Bu dünya həm acı, həm də şirindir“ - Aygün Kazımova
13:27 Avroliqada həftənin rəmzi komandası açıqalandı

TOP 5

1 Qanda şəkərin hansı göstəricisi diabet diaqnozudur? (81499)
2 PRESS-ANONS (34641)
3 Qız uşaqları üçün saç düzümləri - FOTO (30642)
4 Banan qabığı təbii məlhəmdir (29118)
5 Tüpürcək vəzi iltihabı və müalicəsi (26800)
Ölçünün yaranması haqqında
Tarix: 30.08 | Saat: 16:27 | E-mail | Çapa göndər

Ölçünün yaranışı haqqında çox az məlumatımız var. Onlar çox qədimdə yaranıblar. Birinci məktub yazma qaydası Mesopotamiyada tapılıb və özündə birinci ölçü vahidini əks etdirir.
Xətkeşlə tərəzi daşını təsvir edənlərin adları bizlərə çatmadı və heç kim ilk ölçü vahidinin hansı xalq tərəfindən yarandığını dəqiq deyə bilməz. Ölçü vahidinin yaranışı haqqında hələ dəqiq məlumatı əldə etmək üçün əsrlərin dərinliyinə səyahət edəcəyik.
Çox güman ki, insanlar əvvəlcə məsafəni qiymətləndirməyə başlayıb, amma bunun üçün dəqiq məsafə ölçüsü olmayıb. Bu cür məsafəni ölçə bilməyən tək-tük sadə adamlar bəzi yerlərdə bizim bu günümüzə qədər də qalıblar. Hindular (Amerikanın ilk yerli tayfalarına verilən ad) və başqa millətlərdə məsafəni gündüzün keçidiylə ölçürdülər. Finlərin ölçü vahidi “penikuluma” idi. Bu məsafə təxminən 10 km-ə bərabər idi. Bu məsafədə qədim suomi-ovçuları itlərin hürməsini eşidirdilər. Tibetlilərdə məsafə ilə müəyyən edilən yol ölçüsü dəbdə idi. Bu məsafəni qət etdikdə içilməsi mümkün olan bir fincan qaynar çay soyumalıydı. Bu da ölçünün bir növü idi.
Yavaş-yavaş (150-200 min il ərzində) insanlar yaşadıqları torpağı öyrənmişlər. Tədricən ovçular tayfası heyvandarlığa keçdi, yığıcılar əkinçiyə çevrildi. Sənətkarlar görünməyə başladı. Ox atmaq üçün daha dəqiq ölçüyə zərurilik yarandı.
Daşma zamanı çayların lili torpağı gübrələdiyi üçün onların ətraflarında ən qədim əkinçilik mədəniyyəti yaradılmışdır. Dəclə, Fərat, Nil, Xuanxe və Qanq çaylarının vadilərində yüksək məhsuldarlıq əhalinin bir hissəsini kənd təsərrüfatı işlərindən azad etdi və başqa peşələrlə məşğul olmağa imkan yaratdı. Öz məhsulunu hesablamaq üçün əkinçiyə ölçü tutumu lazım idi. Suvarma kanallarını və əkin ərazisini ölçmək üçün, daşqın sularının səviyyəsini qeyd etmək üçün uzunluq ölçüsü vacib idi. Peşəkarlar ölçü vahidinə ehtiyaclıydılar. Tənasübü bilmədən toxumaq, ölçünü bilmədən dəmiri əritmək, tikinti işi ilə məşğul olmaq mümkün deyildi. Ölçü vahidinin nə vaxt ixtira olunmasını təsvir etmək çətin olsa da, onun necə yaranışı bizim bu günümüzə qədər davam edir. Evdə hazırlanan peçenyenin üsulu: 2 yumurta, bir stəkan şəkər tozu, 200 qram marqarin, 8 xörək qaşığı un, çay qaşığının dörddə bir hissəsi qədər çay sodası. Bu ölçü vahidləri şirniyyat hazırlayan evdar qadınlara aydındır. Bir stəkan, xörək qaşığı, çay qaşığı. Tək marqarin qram ölçüsündədir. Bu da millilitr və qramın hakim olduğu əsrdə. Görünür ki, qədim zamanda məişətdə rahat və xüsusi ölçü alətləri tələb etməyən əldəqayırma ölçü vahidi olmuşdu. Ölçü vahidləri o qədər sadə idilər ki, əsrlərdən keçib, indi də düşünmədən onlardan istifadə edirik. İndi də əşyanın ölçüsünü dəqiq bilmək üçün, yaxınlıqda metrə yoxdursa, biz əl barmaqlarımızı geniş açmaqla müəyyənləşdiririk. Bu zaman baş barmaqla orta barmağı geniş araladıqda arasındakı məsafə qədim ölçüylə “beş” olur. Evdar qadınlar yağlı ət aldıqları zaman deyirlər: “Piyi üç barmaq qalınlıqda idi”. “Barmaq” qədim ölçü vahididir. Balıqçı heç vaxt deməz ki, 350 mm uzunluqda balıq tutdum. O, balığın ölçüsünü əl vasitəsi ilə göstərir. Yəni bir əli dirsəkdən aşağı, digər əli aşağı-yuxarı aparmaqla müəyyən edilir. Ölçü sərhəddi dirsəyə qədərdir. “Dirsək” qədim ölçü vahididir.
Müasir zamanda da qədim çinlilərin, romalıların etdikləri kimi məsafəni ayaqları bir-birinin üzərində cütləyərək ölçürdülər. Beləliklə ölçü vahidi yarananda insanlara əl, barmaq, addımın uzunluğu, geniş açılmış əl barmaqlarının arasındakı məsafə və pəncə köməklik edirdi. Orta və qədim əsrlərdə bunların içində “dirsək” ən yaxşı ölçü hesab edilirdi. Uzun müddət bu ölçü Aralıq dənizi ölkələrində: Misir, Vavilon, Qədim Yunan, Roma, Kiçik Asiyada və Yaxın Şərqdə əsas ölçü vahidi kimi sayılırdı. Sonradan bu ölçü vahidinin dövlətlərə səyahəti başlandı: bu ölçü ticarət əlaqəsi olan əzəmətli dövlət olan Vizantiyada, Qərbi Avropada və Rusiyada da uyğunlaşdı, ərəb dünyasını fəth etdi, Atlantidanı üzüb, Latın Amerikasında məskunlaşdı.
portal.azertag.az

Xəbər 89 dəfə oxundu



 

Bölməyə aid digər xəbərlər

21.09.2019
6 minillik tarixi olan artefakt tapıldı
21.09.2019
Çin, Ayın səthində olan cisimlərin şəklini paylaşdı
20.09.2019
Yunanıstanın Krit adası
20.09.2019
Dəvə hörümçəyi
19.09.2019
Tətildən sonra iş


Şərh əlavə olunmayıb

 
Layihənin adı:Mətbuatda, sosial mediada milli-mənəvi dəyərlərin və etik normaların qorunmasına dair təşəbbüslərin dəstəklənməsi
Sakinlərin İcra hakimiyyətləri ilə bağlı məlumatlılıq səviyyələri yetərli deyil
05 İYUL  |   12:00
Dövlət qurumlarının internet resursları vətəndaşlara necə xidmət göstərir?
06 İYUN  |   17:08
Yerli icra hakimiyyətlərinin saytları necə işləyir?
31 MAY  |   16:00

SAĞLAMLIQ

Razyananın faydalı xüsusiyyətləri
21 SENTYABR  |   12:24
Şüyüdün faydaları
21 SENTYABR  |   12:15

Fotogalereya

Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA

QADIN SAATI

Bu meyvə maskaları üzünüzün dərisini canlı və parlaq edəcək
21 SENTYABR  |   12:47
Üzünüzdəki qara nöqtələri bu 3 üsulla yox edin
21 SENTYABR  |   12:35

ON-LINE MÜRACƏT

Videogalereya

Gülməli maşın şəkilləri - video Plastik qablardan möhtəşəm əl işləri  - video Gözlər haqqında maraqlı faktlar - video Ən gülməli uşaqlar - video

Sorğu

Dünyaca məşhur əsərlərdən hansını oxumusunuz?
Ovod - Etel Lilian Voyniç
Cinayət və cəza - Fyodor Mixayloviç Dostoyevski
Hərb və Sülh - Lev Tolstoy
Martin Eden - Cek London
Hamlet - Uilyam Şekspir

  Nəticələr!    İştirak edənlər: 1359

Arxiv

© Copyright 2013 Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzi
AZ1073,Bakı,Yasamal,Mətbuat,23
Telefon: (+994 12) 537-16-13;  Faks:(+994 12) 510-39-46
Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir. Designed by inetlab.info