İnternational Press Center
012 537 16 13; 050 245 94 94
BEYNƏLXALQ
MƏTBUAT MƏRKƏZİ
 

XƏBƏR LENTİ

02 DEKABR
18:00 Ən sadə ALMA PİROQU
17:47 Kivi ilə çox sadə və dadlı piroq
17:38 Portağal və şokoladla QIZILI PEÇENYE
17:24 “Laborant-robot” bir ildə 100 min eksperiment həyata keçirib
17:14 Marsda “suvuran” qüllələr aşkar edilib
17:00 Maraqlı faktlar
16:46 Özü özünü təmizləyən beton
16:39 Nə üçün tam qaynadılmamış yumurtanı yemək olmaz?
16:28 Xoşqədəm həyat yoldaşı ilə Almaniyada
16:12 Ən qədim şahmat fiquru tapılıb
16:00 Delfinlərin çoxu sağaxaydır
15:45 Sizdə vitamin çatışmadığını göstərən 7 əlamət – Avitaminoz nədir?
15:36 Ədviyyat rəngli məxmər şalvarlar bu qışın ən isti trendidir
15:24 “Qızıl top“un sahibi bu gün müəyyənləşir
15:12 Makiyaj təmizləyici vasitə reseptləri
15:00 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
14:47 İflic və insult riskini azaldan meyvə
14:39 Azərbaycan şahmatçısı liderlər qrupunda mübarizəni davam etdirir
14:28 “Düdelanj“dan böyükhesablı qələbə
14:15 Boyalı saçlar üçün qidalandırıcı maska
14:00 14 milyon insanın əziyyət çəkdiyi xəstəlik
13:48 Azərbaycan idmançıları vinq-çun üzrə dünya çempionatında 3 qızıl və 3 gümüş medal qazanıblar
13:36 Yanaqlardakı yağları əridən maskalar
13:28 Pərvizlə Türkan barışıb, efirə çıxdı
13:14 Beyinə inanılmaz faydası olan qida
13:00 Əslində zərərli olan 5 sevimli məhsul
12:43 Bağırsaqlar üçün ən faydalı meyvə
12:31 İdmançılarımız Türkiyədə uşu üzrə beynəlxalq turnirdə 6 medal qazanıblar
12:24 “Dinamo” 17-ci dəfə Gürcüstan çempionu olub
12:15 “Barselona“ “Atletiko“nu məğlub etdi - Messinin qolu ilə
30 NOYABR
12:48 Dərinin sağlam rəngini necə qaytarmalı?
12:36 Bu gün futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasının 13-cü turuna start veriləcək
12:22 Mimiki qırışları açan maskalar
12:15 Qoxusunun da xəstəlikləri qovmaq xüsusiyyəti var
12:00 Bu məhsullar testosteronun səviyyəsini qaldırır
11:47 Astronomlar nəhəng planet aşkar ediblər
11:41 Zehni fəaliyyət arıqladır
11:39 Diş protezləri üçün 3D printeri hazırlandı
11:36 Uşaq nə qədər yatmalıdır?
11:28 Açılış oyununda 6 qol

TOP 5

1 Qanda şəkərin hansı göstəricisi diabet diaqnozudur? (93073)
2 PRESS-ANONS (34995)
3 Qız uşaqları üçün saç düzümləri - FOTO (32861)
4 Tüpürcək vəzi iltihabı və müalicəsi (31659)
5 Banan qabığı təbii məlhəmdir (29916)
Ölçünün yaranması haqqında
Tarix: 30.08 | Saat: 16:27 | E-mail | Çapa göndər

Ölçünün yaranışı haqqında çox az məlumatımız var. Onlar çox qədimdə yaranıblar. Birinci məktub yazma qaydası Mesopotamiyada tapılıb və özündə birinci ölçü vahidini əks etdirir.
Xətkeşlə tərəzi daşını təsvir edənlərin adları bizlərə çatmadı və heç kim ilk ölçü vahidinin hansı xalq tərəfindən yarandığını dəqiq deyə bilməz. Ölçü vahidinin yaranışı haqqında hələ dəqiq məlumatı əldə etmək üçün əsrlərin dərinliyinə səyahət edəcəyik.
Çox güman ki, insanlar əvvəlcə məsafəni qiymətləndirməyə başlayıb, amma bunun üçün dəqiq məsafə ölçüsü olmayıb. Bu cür məsafəni ölçə bilməyən tək-tük sadə adamlar bəzi yerlərdə bizim bu günümüzə qədər də qalıblar. Hindular (Amerikanın ilk yerli tayfalarına verilən ad) və başqa millətlərdə məsafəni gündüzün keçidiylə ölçürdülər. Finlərin ölçü vahidi “penikuluma” idi. Bu məsafə təxminən 10 km-ə bərabər idi. Bu məsafədə qədim suomi-ovçuları itlərin hürməsini eşidirdilər. Tibetlilərdə məsafə ilə müəyyən edilən yol ölçüsü dəbdə idi. Bu məsafəni qət etdikdə içilməsi mümkün olan bir fincan qaynar çay soyumalıydı. Bu da ölçünün bir növü idi.
Yavaş-yavaş (150-200 min il ərzində) insanlar yaşadıqları torpağı öyrənmişlər. Tədricən ovçular tayfası heyvandarlığa keçdi, yığıcılar əkinçiyə çevrildi. Sənətkarlar görünməyə başladı. Ox atmaq üçün daha dəqiq ölçüyə zərurilik yarandı.
Daşma zamanı çayların lili torpağı gübrələdiyi üçün onların ətraflarında ən qədim əkinçilik mədəniyyəti yaradılmışdır. Dəclə, Fərat, Nil, Xuanxe və Qanq çaylarının vadilərində yüksək məhsuldarlıq əhalinin bir hissəsini kənd təsərrüfatı işlərindən azad etdi və başqa peşələrlə məşğul olmağa imkan yaratdı. Öz məhsulunu hesablamaq üçün əkinçiyə ölçü tutumu lazım idi. Suvarma kanallarını və əkin ərazisini ölçmək üçün, daşqın sularının səviyyəsini qeyd etmək üçün uzunluq ölçüsü vacib idi. Peşəkarlar ölçü vahidinə ehtiyaclıydılar. Tənasübü bilmədən toxumaq, ölçünü bilmədən dəmiri əritmək, tikinti işi ilə məşğul olmaq mümkün deyildi. Ölçü vahidinin nə vaxt ixtira olunmasını təsvir etmək çətin olsa da, onun necə yaranışı bizim bu günümüzə qədər davam edir. Evdə hazırlanan peçenyenin üsulu: 2 yumurta, bir stəkan şəkər tozu, 200 qram marqarin, 8 xörək qaşığı un, çay qaşığının dörddə bir hissəsi qədər çay sodası. Bu ölçü vahidləri şirniyyat hazırlayan evdar qadınlara aydındır. Bir stəkan, xörək qaşığı, çay qaşığı. Tək marqarin qram ölçüsündədir. Bu da millilitr və qramın hakim olduğu əsrdə. Görünür ki, qədim zamanda məişətdə rahat və xüsusi ölçü alətləri tələb etməyən əldəqayırma ölçü vahidi olmuşdu. Ölçü vahidləri o qədər sadə idilər ki, əsrlərdən keçib, indi də düşünmədən onlardan istifadə edirik. İndi də əşyanın ölçüsünü dəqiq bilmək üçün, yaxınlıqda metrə yoxdursa, biz əl barmaqlarımızı geniş açmaqla müəyyənləşdiririk. Bu zaman baş barmaqla orta barmağı geniş araladıqda arasındakı məsafə qədim ölçüylə “beş” olur. Evdar qadınlar yağlı ət aldıqları zaman deyirlər: “Piyi üç barmaq qalınlıqda idi”. “Barmaq” qədim ölçü vahididir. Balıqçı heç vaxt deməz ki, 350 mm uzunluqda balıq tutdum. O, balığın ölçüsünü əl vasitəsi ilə göstərir. Yəni bir əli dirsəkdən aşağı, digər əli aşağı-yuxarı aparmaqla müəyyən edilir. Ölçü sərhəddi dirsəyə qədərdir. “Dirsək” qədim ölçü vahididir.
Müasir zamanda da qədim çinlilərin, romalıların etdikləri kimi məsafəni ayaqları bir-birinin üzərində cütləyərək ölçürdülər. Beləliklə ölçü vahidi yarananda insanlara əl, barmaq, addımın uzunluğu, geniş açılmış əl barmaqlarının arasındakı məsafə və pəncə köməklik edirdi. Orta və qədim əsrlərdə bunların içində “dirsək” ən yaxşı ölçü hesab edilirdi. Uzun müddət bu ölçü Aralıq dənizi ölkələrində: Misir, Vavilon, Qədim Yunan, Roma, Kiçik Asiyada və Yaxın Şərqdə əsas ölçü vahidi kimi sayılırdı. Sonradan bu ölçü vahidinin dövlətlərə səyahəti başlandı: bu ölçü ticarət əlaqəsi olan əzəmətli dövlət olan Vizantiyada, Qərbi Avropada və Rusiyada da uyğunlaşdı, ərəb dünyasını fəth etdi, Atlantidanı üzüb, Latın Amerikasında məskunlaşdı.
portal.azertag.az

Xəbər 236 dəfə oxundu



 

Bölməyə aid digər xəbərlər

02.12.2019
“Laborant-robot” bir ildə 100 min eksperiment həyata keçirib
02.12.2019
Marsda “suvuran” qüllələr aşkar edilib
02.12.2019
Maraqlı faktlar
02.12.2019
Özü özünü təmizləyən beton
02.12.2019
Ən qədim şahmat fiquru tapılıb


Şərh əlavə olunmayıb

 
Layihənin adı:Mətbuatda, sosial mediada milli-mənəvi dəyərlərin və etik normaların qorunmasına dair təşəbbüslərin dəstəklənməsi
Sakinlərin İcra hakimiyyətləri ilə bağlı məlumatlılıq səviyyələri yetərli deyil
05 İYUL  |   12:00
Dövlət qurumlarının internet resursları vətəndaşlara necə xidmət göstərir?
06 İYUN  |   17:08
Yerli icra hakimiyyətlərinin saytları necə işləyir?
31 MAY  |   16:00

SAĞLAMLIQ

Nə üçün tam qaynadılmamış yumurtanı yemək olmaz?
02 DEKABR  |   16:39
Sizdə vitamin çatışmadığını göstərən 7 əlamət – Avitaminoz nədir?
02 DEKABR  |   15:45

Fotogalereya

Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA

QADIN SAATI

Ən sadə ALMA PİROQU
02 DEKABR  |   18:00
Kivi ilə çox sadə və dadlı piroq
02 DEKABR  |   17:47

ON-LINE MÜRACƏT

Videogalereya

Gülməli maşın şəkilləri - video Plastik qablardan möhtəşəm əl işləri  - video Gözlər haqqında maraqlı faktlar - video Ən gülməli uşaqlar - video

Sorğu

Dünyaca məşhur əsərlərdən hansını oxumusunuz?
Ovod - Etel Lilian Voyniç
Cinayət və cəza - Fyodor Mixayloviç Dostoyevski
Hərb və Sülh - Lev Tolstoy
Martin Eden - Cek London
Hamlet - Uilyam Şekspir

  Nəticələr!    İştirak edənlər: 1368

Arxiv

© Copyright 2013 Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzi
AZ1073,Bakı,Yasamal,Mətbuat,23
Telefon: (+994 12) 537-16-13;  Faks:(+994 12) 510-39-46
Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir. Designed by inetlab.info