İnternational Press Center
012 537 16 13; 050 245 94 94
BEYNƏLXALQ
MƏTBUAT MƏRKƏZİ
 

XƏBƏR LENTİ

23 SENTYABR
10:28 Günün qoroskopu
10:16 Dünya birjalarında neftin qiyməti bahalaşıb
10:06 Atəşkəs pozulub
21 SENTYABR
13:00 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
12:47 Bu meyvə maskaları üzünüzün dərisini canlı və parlaq edəcək
12:35 Üzünüzdəki qara nöqtələri bu 3 üsulla yox edin
12:24 Razyananın faydalı xüsusiyyətləri
12:15 Şüyüdün faydaları
12:00 Saçlarımız niyə tökülür? - 11 SƏBƏB
11:43 Əməkdar artist mülklərinin sayını açıqladı
11:35 6 minillik tarixi olan artefakt tapıldı
11:25 Azərbaycanlı məşhur yeni doğulan körpəsini EFİRƏ GƏTİRDİ
11:14 Çin, Ayın səthində olan cisimlərin şəklini paylaşdı
10:28 Günün qoroskopu
10:16 Dünya birjalarında neftin qiyməti ucuzlaşır
10:07 Atəşkəs pozulub
20 SENTYABR
18:00 Gimnastımız Yay Olimpiya Oyunlarına lisenziya qazandı
17:45 Yunanıstanın Krit adası
17:35 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
17:24 Keyta qayıtdı
17:14 Dəvə hörümçəyi
17:00 Hündürboy görünmək üçün bunları edin
16:47 Saçlarınız tökülür və tez yağlanırsa bu maskanı mütləq edin
16:39 Dərini ağardan maskalar
16:28 Saçları tez uzadan və gurlaşdıran xardal maskası
16:16 Saçlarınız tez yağlanırsa...
16:00 Saç üçün yumurtalı maskalar
15:49 “Düdelanj“dan ilk
15:38 ÇL-də həftənin ən yaxşı oyunçusu - 19 yaşı var
15:24 Son 4 sərbəst güləşçimizin rəqibi müəyyənləşdi - Dünya çempionatı
15:11 Əllərdəki qırışlara son qoyacaq maska
15:00 Ev şəraitində üzünüzə belə qulluq edin
14:46 Xardalın müalicəvi xüsusiyyətləri
14:32 Zəfəranın faydaları
14:24 Qaraqınıq bitkisinin faydaları
14:12 İspanağın bilmədiyiniz faydaları
14:00 Moruq – sağlamlıq üçün 5 resept
13:47 Nailə İslamzadənin aparacağı veriliş bəlli olub
13:36 “Bu dünya həm acı, həm də şirindir“ - Aygün Kazımova
13:27 Avroliqada həftənin rəmzi komandası açıqalandı

TOP 5

1 Qanda şəkərin hansı göstəricisi diabet diaqnozudur? (81499)
2 PRESS-ANONS (34641)
3 Qız uşaqları üçün saç düzümləri - FOTO (30642)
4 Banan qabığı təbii məlhəmdir (29118)
5 Tüpürcək vəzi iltihabı və müalicəsi (26800)
SAATLARIN TARİXÇƏSİ
Tarix: 31.08 | Saat: 13:00 | E-mail | Çapa göndər

Bütün dövrlərdə insanlar vaxtı ölçməyə çalışıblar. Onlara bu işdə vaxt keçdikcə daha da mükəmməlləşən müxtəlif vasitələr və mexanizmlər kömək edirlər.
Birinci saat günəş olmuşdur. O yuxarı qaldıqca, günortaya yaxın olurdu, horizonta doğru əyildikcə isə axşama doğru olurdu. Adamlar hər günün əvvəlində vaxtı 4 yerə bölürdülər: səhər, günorta, axşam və gecəni təyin edirdilər.
Günəş saatları
Vaxtın ölçülməsi üçün birinci alət günəş saatı olmuşdur. Günəş saatının prinsipi çox sadədir.
Bizim gündüz göy cismimiz səhər şərqdən çıxır, sonra isə o, səmada yerini dəyişməyə başlayır, gündüz cənubda ən ucqar nöqtəyə çatır, axşam isə qərbdə batır.
Günəş öz yerini dəyişdirdikcə, o qədər onun kölgəsinin mili öz istiqamətini dəyişir. Səhər o, çox uzun olur və qərbə doğru göstərir, gündüz qısalır və şımala doğru göstərir. Günəş nə vaxt ki yerli vaxtla saat 12-ni göstərir və ən hündür vəziyyətini alır, kölgə lap qısalır, sonra o təzədən uzanmağa başlayır. Kölgənin duşmə vəziyyətindən günün vaxtını bilmək olar. Əgər şaquli olaraq basdırılmış milin ətrafına siferblat çəkilərsə, onda yerini dəyişən kölgə hər saat siferblatın uyğun gələn bölgüsünə düşəcək və buna əsasən vaxtı bilmək olar.
Günəş saatları üçün zavod tikmək tələb olunmurdu, bu saatlar dayanmırdılar və hətta onlar indiki bəzi saatlardan düz işləyirdilər. Ancaq onlardan yalnız gündüz vaxtı, həm də buludsuz havada istifadə etmək olardı. Onları 17-ci, hətta 18-ci əsrə qədər tikməkdə davam edirdilər.
Qum saatları
Bir xeyli keçdikdən sonra qum saatları icad edildi. Onlardan günün istənilən vaxtında istifadə etmək olardı, hətta havanın necə keçməsindən asılı olmayaraq. Onları 2 ədəd bir birinin üstünə qoyulmuş qıfabənzər şüşə qablardan düzəldirdilər. Yuxarıdakını müəyyən səviyyəyə qədər qum ilə doldururdular. Qumun aşağıdakı qaba tokülməsi müddəti vaxtın ölçüsünü göstərirdi.
Belə saatları tək 2 qabdan ibarət hazırlamırdılar, onlar çoxlu sayda qablardan ibarət olurdular. Beləliklə, məsələn, 4 qabdan ibarət olan bir qum saatında birinci qab 15 dəqiqəyə, ikincisi - 30 dəqiqəyə, üçüncüsü - 45 dəqiqəyə, dördüncüsü isə 1 saata boşalırdı. Sonra isə bu qabları onların yanında qoyulmuş xüsusi adamlar çevirirdilər və təzədən vaxtı sayırdılar, başqa bir adam isə ötən saatı qeyd edirdi.
Odlu saatlar
Bir qədər rahat və nəzarət tələb etməyən odlu saatlar çox geniş yayılmışdı.
Qədim dünyanın mədən qazmaçısı odlu saatdan istifadə edərək oraya o qədər yağ tökürdü ki, o 10 saat yansın, bu çıraq 10 saat yanıb qurtaranda onun şaxtada iş vaxtı qurtarırdı.
Çində odlu saat üçün toz şəklinə salınmış xüsüsi, həm də ətirli ağac novündən xəmir hazırlayırdılar və bundan bir neçə metr düz, spiral və müxtəlif formalarda çubuqlar düzəldirdilər. Belə çubuqlar xidmət göstərən personalsız aylarla yana bilərdi.
Belə odlu saatlar da var idi ki, onlar həm də eyni vaxtda zəngli saat kimi də fəaliyyət göstərirdi. Onlar birinci dəfə Çində meydana gəlmişdir. Belə saatlar üçün spiral və çubuqlara müəyyən yerlərdə metal kürəciklər asırdılar ki, spiralların (çubuqların) yanma vaxtı kürəciklər farfor vazaya düşürdülər və bu zaman bərk zəng səsi gəlirdi.
Avropada odlu saatlar şam şəklində olurdu və onlarin üzərində nişan qoyulurdu. Bu nişanların arasında şamın yanması vaxtı müvafiq olaraq müəyyən zamanı göstərirdi.
Lakin odlu saatın dəqiqliyi çox aşağı idi, çünki o ətraf mühitdən, yəni havadan, küləyin gəlməsindən və s. asılı idi.
Su saatları
Su saatları daha mükəmməl idilər, onlar odlu saatlardan fərqli olaraq sistematik təzələnmirdi. Birinci su saatları, açılmış deşikdən müəyyən vaxt arasında su tökülən qablardan ibarət idi. Sonra su saatları cürbəcür konstruksiyada hazırlanırdılar və bu saatlarda vaxt, suyun bir qabdan o biri qaba müəyyən vaxt ərzində süzülmə sürətinə görə təyin olunurdu. Bu qabların nişanları olurdu və bu nişanların arasındakı vaxt hesablanırdı.
Günəş, qum, su və odlu saatlar ilə vaxtın dəqiq müəyyən edilməsi gündə bir neçə dəqiqədən və hətta bir neçə 10 dəqiqədən çox olmurdu. Lakin bu, o vaxtın adamlarının tələbinə uyğun gəlirdi.
Mexaniki saatlar
Cəmiyyətin get-gedə inkişafı nəticəsində tək şəhərlərin deyil, həm də bütün ölkənin təsərrüfat, mədəni və elmi fəaliyyətini nizama salan vaxt ölçən alətlərə olan tələblər yüksəlməyə başladı. Bu məsələni həll etmək üçün XI-XII əsrlərdə mexaniki saatlar icad olundu. Birinci mexaniki saat kilsənin qülləsində qurulmuşdu.
Holland alimi Hüygens 1657-ci ildə kəfkirli saatı icad etmişdi. Kəfkir (ucunda ağır yük olan uzun mil) bərabər sürətlə yellənir və hər tərpənmə eyni vaxtda baş verir. Kəfkir saatın gedişini nizamlayır.
Kvarslı saatlar
Elm və texnikanın indiki inkişafında vaxtın ölçülməsi zamanı saniyənin milyonda biri qədər dəqiqliyin olması lazım gəlir. Mexaniki saatlardan sonra gələn kvarslı saatlar saatların daha dəqiqi idi. Onlarda «kəfkiri» kvars lövhəciyi əvəz edir və elektrik cərəyanının təsiri ilə hərəkət edirlər. Kvarslı saatlar 30 ilə 1 saniyə ya irəli gedər, ya da geri qala bilərlər.
Daha dəqiq «kəfkirli» saatların axtarışında diqqəti molekul və atomlara yönəldirlər. Atom və molekulyar saatlar bizim vaxtımızın ən dəqiq saatlarıdır.
portal.azertag.az

Xəbər 147 dəfə oxundu



 

Bölməyə aid digər xəbərlər

21.09.2019
6 minillik tarixi olan artefakt tapıldı
21.09.2019
Çin, Ayın səthində olan cisimlərin şəklini paylaşdı
20.09.2019
Yunanıstanın Krit adası
20.09.2019
Dəvə hörümçəyi
19.09.2019
Tətildən sonra iş


Şərh əlavə olunmayıb

 
Layihənin adı:Mətbuatda, sosial mediada milli-mənəvi dəyərlərin və etik normaların qorunmasına dair təşəbbüslərin dəstəklənməsi
Sakinlərin İcra hakimiyyətləri ilə bağlı məlumatlılıq səviyyələri yetərli deyil
05 İYUL  |   12:00
Dövlət qurumlarının internet resursları vətəndaşlara necə xidmət göstərir?
06 İYUN  |   17:08
Yerli icra hakimiyyətlərinin saytları necə işləyir?
31 MAY  |   16:00

SAĞLAMLIQ

Razyananın faydalı xüsusiyyətləri
21 SENTYABR  |   12:24
Şüyüdün faydaları
21 SENTYABR  |   12:15

Fotogalereya

Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA

QADIN SAATI

Bu meyvə maskaları üzünüzün dərisini canlı və parlaq edəcək
21 SENTYABR  |   12:47
Üzünüzdəki qara nöqtələri bu 3 üsulla yox edin
21 SENTYABR  |   12:35

ON-LINE MÜRACƏT

Videogalereya

Gülməli maşın şəkilləri - video Plastik qablardan möhtəşəm əl işləri  - video Gözlər haqqında maraqlı faktlar - video Ən gülməli uşaqlar - video

Sorğu

Dünyaca məşhur əsərlərdən hansını oxumusunuz?
Ovod - Etel Lilian Voyniç
Cinayət və cəza - Fyodor Mixayloviç Dostoyevski
Hərb və Sülh - Lev Tolstoy
Martin Eden - Cek London
Hamlet - Uilyam Şekspir

  Nəticələr!    İştirak edənlər: 1359

Arxiv

© Copyright 2013 Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzi
AZ1073,Bakı,Yasamal,Mətbuat,23
Telefon: (+994 12) 537-16-13;  Faks:(+994 12) 510-39-46
Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir. Designed by inetlab.info